Wygięcie osi geometrycznej płaszcza walczaka obrotowego to jeden z
najpoważniejszych problemów eksploatacyjnych dla tego typu obiektów.
Wygięcie zwane w nomenklaturze naukowej jako mimośrodowość określa odchylenie osi
geometrycznej powłoki od jej osi obrotu w rozpatrywanym przekroju.
Szacownie wartości mimośrodowości i jego rozkładu na długości walczaka uzyskuje się na
drodze specjalistycznych pomiarów parametrów geometrii płaszcza i obciążeń
układu nośnego. Zjawisko wygięcia jest zjawiskiem niezwykle niebezpiecznym. Na
pierwszy rzut oka niewidoczne, doprowadza do przeciążeń układu nośnego,
powodując między innymi nadmierne, cyklicznie zmienne obciążenia na styku
pierścieni z rolkami. Owe nadmierne obciążenia są bezpośrednią przyczyną pękania
bieżni pierścieni i rolek nośnych oraz awaryjnych uszkodzeń ich wałów. Jedynie w
ekstremalnych przypadkach wygięcie płaszcza widoczne jest w postaci efektu
"podrywania" pierścienia z przyporządkowanych mu rolek nośnych. Wygięcie powłoki
walczaka obrotowego może mieć charakter termiczny lub mechaniczny, w zależności
od przyczyny jego powstania.
WYGIĘCIE TERMICZNE
Wygięcie termiczne jest rezultatem zmiennych warunków temperaturowych panujących
na obwodzie obiektu. Może być spowodowane wieloma czynnikami, z których wymienić
należy chociażby nierównomierną dystrybucję materiału wsadowego na obwodzie i
długości obiektu, może być również spowodowane nierównomiemą grubością
wewnętrznej wykładziny płaszcza.
Różnice temperatur na obwodzie powodują, że
jedna strona - ta bardziej nagrzana ulega zwiększonej rozszerzalności cieplnej
Powoduje to wygięcie osi geometrycznej płaszcza. Jest ono tym bardziej
niekorzystne im bliżej zlokalizowane jest w stosunku do podpory powodując,
nadmierne obciążenie układu rolek i pierścienia.
Zapobieganie wygięciu
termicznemu na drodze eksploatacji jest procesem niezwykle trudnym, a zjawisko
termicznego wygięcia jest zjawiskiem wręcz niemożliwym do wyeliminowania. Z tego
powodu, przy konstruowaniu obiektów typu walczaki obrotowe, a w szczególności
piece, istnienie nadmiernych obciążeń na skutek typowych wygięć termicznych jest
brane pod uwagę, a efekty istnienia wygięć osi geometrycznej powłoki
uwzględniane są przy obliczeniach wytrzymałościowych.
WYGIĘCIE MECHANICZNE
W odróżnieniu od wygięcia termicznego, wygięcie mechaniczne jest mało zależne od
zmiany parametrów procesu eksploatacyjnego. Wygięcie mechaniczne spowodowane
jest specyficznymi geometrycznymi niedokładnościami w obrębie płaszcza walczaka
i można przyjąć, że jest wielkością co do wartości stałą w czasie. Typowe
wygięcie mechaniczne ma swoje źródło w niepoprawnym montażu sekcji płaszcza
obiektu w trakcie budowy obiektu lub jego modemizacji. Częstą przyczyną jest
również wykonanie w sposób nieprawidłowy naprawy fragmentu płaszcza bądź to
przez jego wymianę, bądź to poprzez jego "łatanie".
W większości przypadków
procesy łączenia elementów płaszcza polegają na spawaniu jego elementów. Wówczas
to nawet najmniejsze odstępstwo od przyjętej technologii spawania lub
niepoprawne dobranie parametrów procesu łączenia elementów może doprowadzić do
niepożądanego, trwałego wygięcia zwanego mechanicznym. Wygięcie trwałe może być
również konsekwencją nadmiernego i długotrwałego wygięcia termicznego jako jego
nieodwracalny efekt.
METODY KOREKCJI - MECHANICZNA
Jedynym antidotum na wygięcia trwałe osi geometrycznej powłoki walczaka
obrotowego, jak dotychczas, był jego remont mechaniczny. Zakres typowego remontu
mającego na celu "wyprostowanie" osi geometrycznej płaszcza walczaka obejmował i
obejmuje takie czynności jak ponowne przecięcie płaszcza w przekrojach
umożliwiających jego optymalne naprostowanie, wstępne złączenie rozdzielonych
sekcji, regulację na złączach i wreszcie ponowne spajanie powłoki.
METODY KOREKCJI - TERMICZNA
Pracochłonne i kosztochłonne etapy cięcia, regulacji i ponownego montażu złącz z
metody klasycznej można wyeliminować poprzez zastosowanie alternatywnego
rozwiązania prostowania termicznego.
Prostowanie termiczne polega na
wprowadzeniu w ściśle wyznaczonych przekrojach i o ściśle określonym rozkładzie
na obwodzie tzw. klinów termicznych. Wprowadzenie klinów termicznych zastępuje,
stosowany w metodzie mechanicznej, etap regulacji złącz poprzez "zamykanie" i
"otwieranie" szczelin na ich stykach.
Proces wdrażania klinów termicznych
oparty jest na zjawisku skurczu materiału powłoki na skutek jego podgrzania i
odpowiednio szybkiego schłodzenia.
Pełna korekcja uzyskiwana jest na drodze
kolejnych, w pełni kontrolowanych etapów wprowadzania klinów termicznych.
Intensywność oraz wartości skurczu materiału i jego rozkład w przekrojach oraz
na obwodzie uwarunkowana jest postacią i wartością wygięcia powłoki walczaka
oraz jej właściwościami materiałowymi.
Metodę tą po raz pierwszy wdrożono w
listopadzie 1996 roku przy remoncie kalcynatora parowego w Janikowskich
Zakładach Sodowych "Janikosoda" S.A. Wówczas to zdecydowano się wspólnie z firmą
Montostal z Janikowa (głównym wykonawcą remontu) na opracowanie i
wdrożenie na tym obiekcie termicznej metody prostowania płaszcza celem
minimalizacji bicia jednej z jego końcówek - tzw. rury centralnej.
Dokonano
stosownych pomiarów lokalizując miejsce przegięcia osi geometrycznej płaszcza.
Na bazie uzyskanych wyników dobrano wartość i lokalizację klinów termicznych, w
efekcie czego zredukowano "mimośrodowość" rury centralnej z ponad 10 mm do
wartości rzędu 0,5 mm. Po przekazaniu obiektu do eksploatacji dokonano ponownych
pomiarów potwierdzając w ten sposób , stałość uzyskanego efektu.
Od tego
czasu firma nasza opracowała i z powodzeniem wdrożyła technologie prostowania
płaszczy walczaków również dla przypadków bardziej skomplikowanych niż
jednopłaszczyznowe wygięcie końcówki walczaka.
ZALETY I WADY METODY
Do podstawowych zalet metody należy wydajne skrócenie czasu przestoju obiektu
przy równie wydajnym zaoszczędzeniu nakładów finansowych, dzięki wyeliminowaniu
ciężkiego sprzętu niezbędnego przy remontach obiektów o tego typu
gabarytach.
W metodzie termicznej efekt finalny uzyskiwany jest na drodze
regulacji. W metodzie mechanicznej po etapie regulacji następuje proces spawania
złącz, który pozostaje nie bez wpływu na ostateczny przebieg osi geometrycznej
płaszcza.
Metoda ta ponadto obarczona jest jedynie minimalnym ryzykiem jej
niepowodzenia. W przypadku konieczności podjęcia działań korygujących, można ją
zastosować również jako metodę wstępną, w razie niepowodzenia której można
podjąć dalsze typowe działania na drodze korekcji mechanicznej.
Wszelkie
czynności pomiarowe związane z określeniem zakresu prac korekcyjnych są
analogiczne jak dla przypadku metody mechanicznej, co powoduje, że można
równolegle analizować możliwości wdrożenia metody termicznej i
mechanicznej
Niestety wdrożenie metody posiada również i swoje ograniczenia.
Wynikają one z własności materiałowych powłoki (możliwości skurczowych) oraz z
warunków eksploatacji obiektu, które mogą powodować, że efekty uzyskane na jej
drodze mogą mieć jedynie charakter krótkotrwały (odprężenie materiału na skutek
wysokich temperatur wewnątrz obiektu).
Aby zabezpieczyć się przed powyższym,
na etapie pomiarów obiektu, przeprowadzane są stosowne przeliczenia symulacyjne,
które pozwalają z dużym prawdopodobieństwem określić jej przydatność dla danego
przypadku.
METODY KOREKCJI - TERMICZNA AKTYWNA
Firma nasza pracuje również nad najnowszą metodą prostowania obiektów w trakcie
ich ruchu eksploatacyjnego - tzw. metodą aktywną. ldeą metody jest eliminacja
niepożądanych skutków wygięć osi geometrycznej płaszcza poprzez jego samo
naprostowanie. Metoda ma zastosowanie w szczególności dla przypadku pieców
obrotowych. Metoda polega na zwiększeniu temperatury na płaszczu obiektu poprzez
jego świadome izolowanie od "chłodzącego" wpływu otoczenia aż do uzyskania w
ściśle wyznaczonych przekrojach temperatury zapewniającej możliwość trwałego
odkształcania powłoki. Narzędziem korygującym w tym przypadku są rolki nośne
obiektu, które cyklicznie poprzez odpowiadający im pierścień oddziaływują na
płaszcz przeginając go w miejscach o świadomie podwyższonej temperaturze.