Wygięcie osi geometrycznej płaszcza walczaka obrotowego to jeden z najpoważniejszych
problemów eksploatacyjnych dla tego typu obiektów.
Wygięcie zwane w nomenklaturze naukowej jako mimośrodowość określa odchylenie osi
geometrycznej powłoki od jej osi obrotu w rozpatrywanym przekroju.
Szacownie wartości mimośrodowości i jego rozkładu na długości walczaka uzyskuje
się na drodze specjalistycznych pomiarów parametrów geometrii płaszcza i obciążeń
układu nośnego. Zjawisko wygięcia jest zjawiskiem niezwykle niebezpiecznym. Na pierwszy
rzut oka niewidoczne, doprowadza do przeciążeń układu nośnego, powodując między
innymi nadmierne, cyklicznie zmienne obciążenia na styku pierścieni z rolkami. Owe
nadmierne obciążenia są bezpośrednią przyczyną pękania bieżni pierścieni i rolek
nośnych oraz awaryjnych uszkodzeń ich wałów. Jedynie w ekstremalnych przypadkach
wygięcie płaszcza widoczne jest w postaci efektu "podrywania" pierścienia z przyporządkowanych
mu rolek nośnych. Wygięcie powłoki walczaka obrotowego może mieć charakter termiczny
lub mechaniczny, w zależności od przyczyny jego powstania.
WYGIĘCIE TERMICZNE
Wygięcie termiczne jest rezultatem zmiennych warunków temperaturowych panujących
na obwodzie obiektu. Może być spowodowane wieloma czynnikami, z których wymienić
należy chociażby nierównomierną dystrybucję materiału wsadowego na obwodzie i długości
obiektu, może być również spowodowane nierównomiemą grubością wewnętrznej wykładziny
płaszcza.
Różnice temperatur na obwodzie powodują, że jedna strona - ta bardziej nagrzana
ulega zwiększonej rozszerzalności cieplnej Powoduje to wygięcie osi geometrycznej
płaszcza. Jest ono tym bardziej niekorzystne im bliżej zlokalizowane jest w stosunku
do podpory powodując, nadmierne obciążenie układu rolek i pierścienia.
Zapobieganie wygięciu termicznemu na drodze eksploatacji jest procesem niezwykle
trudnym, a zjawisko termicznego wygięcia jest zjawiskiem wręcz niemożliwym do wyeliminowania.
Z tego powodu, przy konstruowaniu obiektów typu walczaki obrotowe, a w szczególności
piece, istnienie nadmiernych obciążeń na skutek typowych wygięć termicznych jest
brane pod uwagę, a efekty istnienia wygięć osi geometrycznej powłoki uwzględniane
są przy obliczeniach wytrzymałościowych.
WYGIĘCIE MECHANICZNE
W odróżnieniu od wygięcia termicznego, wygięcie mechaniczne jest mało zależne od
zmiany parametrów procesu eksploatacyjnego. Wygięcie mechaniczne spowodowane jest
specyficznymi geometrycznymi niedokładnościami w obrębie płaszcza walczaka i można
przyjąć, że jest wielkością co do wartości stałą w czasie. Typowe wygięcie mechaniczne
ma swoje źródło w niepoprawnym montażu sekcji płaszcza obiektu w trakcie budowy
obiektu lub jego modemizacji. Częstą przyczyną jest również wykonanie w sposób nieprawidłowy
naprawy fragmentu płaszcza bądź to przez jego wymianę, bądź to poprzez jego "łatanie".
W większości przypadków procesy łączenia elementów płaszcza polegają na spawaniu
jego elementów. Wówczas to nawet najmniejsze odstępstwo od przyjętej technologii
spawania lub niepoprawne dobranie parametrów procesu łączenia elementów może doprowadzić
do niepożądanego, trwałego wygięcia zwanego mechanicznym. Wygięcie trwałe może być
również konsekwencją nadmiernego i długotrwałego wygięcia termicznego jako jego
nieodwracalny efekt.
METODY KOREKCJI - MECHANICZNA
Jedynym antidotum na wygięcia trwałe osi geometrycznej powłoki walczaka obrotowego,
jak dotychczas, był jego remont mechaniczny. Zakres typowego remontu mającego na
celu "wyprostowanie" osi geometrycznej płaszcza walczaka obejmował i obejmuje takie
czynności jak ponowne przecięcie płaszcza w przekrojach umożliwiających jego optymalne
naprostowanie, wstępne złączenie rozdzielonych sekcji, regulację na złączach i wreszcie
ponowne spajanie powłoki.
METODY KOREKCJI - TERMICZNA
Pracochłonne i kosztochłonne etapy cięcia, regulacji i ponownego montażu złącz z
metody klasycznej można wyeliminować poprzez zastosowanie alternatywnego rozwiązania
prostowania termicznego.
Prostowanie termiczne polega na wprowadzeniu w ściśle wyznaczonych przekrojach i
o ściśle określonym rozkładzie na obwodzie tzw. klinów termicznych. Wprowadzenie
klinów termicznych zastępuje, stosowany w metodzie mechanicznej, etap regulacji
złącz poprzez "zamykanie" i "otwieranie" szczelin na ich stykach.
Proces wdrażania klinów termicznych oparty jest na zjawisku skurczu materiału powłoki
na skutek jego podgrzania i odpowiednio szybkiego schłodzenia.
Pełna korekcja uzyskiwana jest na drodze kolejnych, w pełni kontrolowanych etapów
wprowadzania klinów termicznych. Intensywność oraz wartości skurczu materiału i
jego rozkład w przekrojach oraz na obwodzie uwarunkowana jest postacią i wartością
wygięcia powłoki walczaka oraz jej właściwościami materiałowymi.
Metodę tą po raz pierwszy wdrożono w listopadzie 1996 roku przy remoncie kalcynatora
parowego w Janikowskich Zakładach Sodowych "Janikosoda" S.A. Wówczas to zdecydowano
się wspólnie z firmą
Montostal z Janikowa (głównym wykonawcą remontu) na
opracowanie i wdrożenie na tym obiekcie termicznej metody prostowania płaszcza celem
minimalizacji bicia jednej z jego końcówek - tzw. rury centralnej.
Dokonano stosownych pomiarów lokalizując miejsce przegięcia osi geometrycznej płaszcza.
Na bazie uzyskanych wyników dobrano wartość i lokalizację klinów termicznych, w
efekcie czego zredukowano "mimośrodowość" rury centralnej z ponad 10 mm do wartości
rzędu 0,5 mm. Po przekazaniu obiektu do eksploatacji dokonano ponownych pomiarów
potwierdzając w ten sposób , stałość uzyskanego efektu.
Od tego czasu firma nasza opracowała i z powodzeniem wdrożyła technologie prostowania
płaszczy walczaków również dla przypadków bardziej skomplikowanych niż jednopłaszczyznowe
wygięcie końcówki walczaka.
ZALETY I WADY METODY
Do podstawowych zalet metody należy wydajne skrócenie czasu przestoju obiektu przy
równie wydajnym zaoszczędzeniu nakładów finansowych, dzięki wyeliminowaniu ciężkiego
sprzętu niezbędnego przy remontach obiektów o tego typu gabarytach.
W metodzie termicznej efekt finalny uzyskiwany jest na drodze regulacji. W metodzie
mechanicznej po etapie regulacji następuje proces spawania złącz, który pozostaje
nie bez wpływu na ostateczny przebieg osi geometrycznej płaszcza.
Metoda ta ponadto obarczona jest jedynie minimalnym ryzykiem jej niepowodzenia.
W przypadku konieczności podjęcia działań korygujących, można ją zastosować również
jako metodę wstępną, w razie niepowodzenia której można podjąć dalsze typowe działania
na drodze korekcji mechanicznej.
Wszelkie czynności pomiarowe związane z określeniem zakresu prac korekcyjnych są
analogiczne jak dla przypadku metody mechanicznej, co powoduje, że można równolegle
analizować możliwości wdrożenia metody termicznej i mechanicznej
Niestety wdrożenie metody posiada również i swoje ograniczenia. Wynikają one z własności
materiałowych powłoki (możliwości skurczowych) oraz z warunków eksploatacji obiektu,
które mogą powodować, że efekty uzyskane na jej drodze mogą mieć jedynie charakter
krótkotrwały (odprężenie materiału na skutek wysokich temperatur wewnątrz obiektu).
Aby zabezpieczyć się przed powyższym, na etapie pomiarów obiektu, przeprowadzane
są stosowne przeliczenia symulacyjne, które pozwalają z dużym prawdopodobieństwem
określić jej przydatność dla danego przypadku.
METODY KOREKCJI - TERMICZNA AKTYWNA
Firma nasza pracuje również nad najnowszą metodą prostowania obiektów w trakcie
ich ruchu eksploatacyjnego - tzw. metodą aktywną. ldeą metody jest eliminacja niepożądanych
skutków wygięć osi geometrycznej płaszcza poprzez jego samo naprostowanie. Metoda
ma zastosowanie w szczególności dla przypadku pieców obrotowych. Metoda polega na
zwiększeniu temperatury na płaszczu obiektu poprzez jego świadome izolowanie od
"chłodzącego" wpływu otoczenia aż do uzyskania w ściśle wyznaczonych przekrojach
temperatury zapewniającej możliwość trwałego odkształcania powłoki. Narzędziem korygującym
w tym przypadku są rolki nośne obiektu, które cyklicznie poprzez odpowiadający im
pierścień oddziaływują na płaszcz przeginając go w miejscach o świadomie podwyższonej
temperaturze.